Lovecraft a filmy – trzy ekranizacje, na które warto zwrócić uwagę

Urodzony w 1890 roku Howard Phillips Lovecraft uznawany jest za jednego z pionierów horroru. Wiele lovecraftowych tekstów czy nawet ich elementów stało się nieodłącznymi elementami popkultury. Najpopularniejszym jest zdecydowanie Cthulhu – byt, po którym nazwę przejęła cała mitologia stworzona przez Lovecrafta. Innym znamienitym przykładem jest Necronomicon, księga zakazanego prawa, o której wiele osób słyszało, jednak nie każdy identyfikuje ją z Lovecraftem.


Zobacz również:
 Najlepsze filmy o zombie

Literaturę Lovecrafta często mianuje się kosmiczny horror ze względu na fascynację autora kosmosem. On sam zaś był inspiracją dla wielu pisarzy grozy; najpopularniejszymi z nich są Robert Bloch, autor między innymi Psychozy czy Stephen King, którego dorobku nie trzeba nikomu przedstawiać. Swoista kultowość zarówno Samotnika z Providence jak i stworzonego przez niego uniwersum, a także  wpływ dzieł Lovecrafta na kulturę oraz horror jako gatunek, powinny skutkować pokaźną ilością ekranizacji jego twórczości. Ekranizacji w dużej mierze udanych, walczących o miano najlepszego filmu grozy w historii z takimi klasykami jak Egzorcysta, Omen czy Coś. Ale… Tak się niestety nie dzieje.

Oczywiście, Lovecraft doczekał się dosyć pokaźniej ilości filmowych adaptacji, jednak niewiele z nich trafiło do szerszej publiczności. Natomiast te, które trafiły… No cóż. Nie wszyscy są jednak zniechęceni wątpliwymi sukcesami artystycznymi czy wymagającym materiałem źródłowym, jakim są opowiadania Lovecrafta. Raz na parę lat pojawi się jakiś odważny reżyser, który podejmie próbę oddania osobliwego i niepokojącego klimatu historii o Wielkich Przedwiecznych i kosmicznych osobliwościach. Chciałbym polecić trzy takie produkcje. Każda jest adaptacją innego opowiadania. Każdą dzieli od siebie ponad 10 lat różnicy. I w końcu, każda podeszła do materiału źródłowego w kompletnie inny sposób. Dziś opowiem wam o filmach Kolor z Przestworzy (2019) Richarda Stanleya, Zew Cthulhu (2005) Andrew Lewmana  i Re-Animator (1985) Stuarta Gordona.

Zobacz również: Gibbous: A Cthulhu Adventure – recenzja gry. Lovecraft na wesoło

Kolejność omawianych filmów jest absolutnie losowa. Polecam obejrzeć każdy z nich, bo choć mają one swoje mniejsze lub większe wady, to cała trójka przejawia to, co osobiście w kinie lubię najbardziej – różnorodność w koncepcji i wizji filmu.


ZEW CTHULHU (2005), REŻ. ANDREW LEWMAN


Na pierwszy ogień weźmiemy produkcję, po którą sięgnie prawdopodobnie najmniejsza ilość czytelników.  Pomijając już format krótkometrażowy, fakt, iż Zew Cthulhu to czarno-biały, niemy film sprawia, że z miejsca wiele osób go sobie odpuści. Dla mnie jednak taki format odpowiada opowiadaniom Lovecrafta bardziej niż jakikolwiek inny. Czerń i biel podsyca uczucie swego rodzaju udziwnienia oraz pozwala widzowi samemu nadać kolory elementom świata zaczerpniętym z prozy Lovecrafta.

Zobacz również: Call of Cthulhu – recenzja gry. Przygodówka osadzona w świecie H.P. Lovecrafta

Estetyka filmu jest bardzo teatralna. Widać to zarówno po kartonowych makietach, imitujących cyklopowe struktury tajemniczej wyspy, jak i samym przedwiecznym. Wybranie takiego kierunku jeśli chodzi o scenografię często ogranicza twórcę. Szczególnie w czarno-białym filmie można by wiele elementów wykonać po prostu przy pomocy CGI, którego niedoskonałości łatwo byłoby ukryć w mroku. Całe szczęście tak się jednak nie stało, a film polecam właśnie głównie z powodu jego stylistyki i odwzorowania świata z opowiadań.

Lovecraft

Oczywiście, film się już trochę zestarzał. Można nawet powiedzieć, że był stary już w dniu premiery. Lecz dzieło Lewmana wyróżnia się wśród pozostałych adaptacji najbardziej unikalną warstwą wizualną która sama w sobie sprawia, że jest ono warte obejrzenia. Wydaje mi się że ta fizyczność w przedstawieniu świata jest tym co najbardziej gra w tym filmie, wszystko zdaje się fizyczne, namacalne, jednak tak odległe i dziwne. Jest w niej coś urzekająco niepokojącego. Albo niepokojąco urzekającego… Ciemne, ciasne pomieszczenia, niezbadane tajemnice i sekretne kulty, których wyznawcy przypominają wynaturzone kreatury, mówiące w języku niestworzonym dla ludzkich gardeł i uszu, a to wszystko w akompaniamencie skrzypiec, dzwonów i bębnów, chaotycznie – lecz wiernie – oddających emocje każdej ze scen.

The Call of Cthulhu trzyma się kurczowo materiału źródłowego i nie odchodzi od niego nawet na krok. Prawdopodobnie ten fakt sprawił że film zamyka się w skromnych 47 minutach, gdyż oryginalne opowiadanie ma mniej więcej 30 stron. W filmie zachowano nawet narrację z perspektywy chorego krewnego, przerażonego badaniami zmarłego przodka, co zdecydowanie nie podziałało na korzyść dynamiki całości. Wierność wobec książki nie jest jakąś palącą wadą, szczególnie dla osób które nigdy nie sięgnęły po oryginalny tekst, a Zew Cthulhu nie bez przyczyny jest najbardziej znanym z szerokiej gamy innych lovecraftowych opowiadań, więc fabularnie film jak najbardziej się broni. Jest w nim kilka delikatnych smaczków dla osób które czytały książki, jednak nie wpływają one na ogólny odbiór filmu, co najwyżej wywołają delikatny uśmiech.

lovecraft

Cthulhu animowany poklatkowo to najlepsza decyzja podjęta na planie. I choć dziś wygląda już trochę koślawo i nieporadnie, to ta wcześniej już wspomniana fizyczność i groteskowość Wielkiego Przedwiecznego sprawia, iż w finałowej sekwencji ciężko jest nie czuć realnego zagrożenia czyhającego nad bohaterami. Jeśli nie przekonam Cię do obejrzenia całego filmu, polecam przynajmniej zobaczyć jak dobrą robotę odwalili ludzie od efektów specjalnych.

Zobacz również: W krótkim kinie #1 – Miner’s Mountain, The Armoire, Zygote

Podsumowując, The Call of Cthulhu nie podjął ryzyka jeśli chodzi o stronę fabularną i narracyjnie wypada po prostu poprawnie, jednak jego wykonanie i teatralna estetyka zdecydowanie sprawiają, że jest warty polecenia.

NA NASTĘPNEJ STRONIE WIĘCEJ LOVECRAFTA – KOLOR Z PRZESTWORZY ORAZ RE-ANIMATOR

Strony: 1 2

Mateusz Ziółkowski

Fan innowacji, zarówno w kinie jak i we wszystkich odnogach popkultury, schematy i szablony omija szerokim łukiem. Zagorzały miłośnik literatury H. P Lovecrafta oraz szeroko pojętego horroru i makabry. W wolnych chwilach kolekcjonuje wszystko co się da i gra w rogaliki. Mimo wielu próśb, nie uzupełnił samodzielnie opisu i musiał to zrobić za niego naczelny...

Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
Pokaż wszystkie komentarze