Sięgając po literaturę, zazwyczaj wybieram mocne fantasy lub horror – pozycje, które potrafią poruszyć ludzką wyobraźnię. Wybierając Czorana, nie spodziewałem się, że doświadczę czegoś podobnego. Tymczasem dzieło Kossakowskiego nie tyle mnie zainteresowało, ile wciągnęło bez reszty, aż do ostatniej strony.
Czoran to niezwykle intymna opowieść o rodzinie Kossakowskich – matce Iwonie oraz jej synach, Bartku i Mateuszu. Historia rozgrywa się na trzech płaszczyznach. Pierwsza to przeszłość, która przybliża czytelnikowi odejście ojca bohaterów. Druga to teraźniejszość, w której bracia są już dorośli. Trzecia natomiast prowadzi do miejsca poza czasem i przestrzenią, do którego trafia Mateusz. Dwie ostatnie płaszczyzny mocno się przenikają, miejscami aż za bardzo. Śledząc losy Mateusza, często odnosiłem wrażenie, że bohater przemierzający tajemnicze korytarze nie jest tą samą osobą, którą poznajemy w codziennym życiu, pod jednym dachem z matką i bratem. Autor pozostawia wiele luk – intencjonalnie lub nie – i nie wyjaśnia wprost, kiedy ani w jaki sposób Mateusz trafia do królestwa Czorana oraz świata posłusznych mu czarnookich istot.
Zobacz również: O czym mówimy, kiedy mówimy o miłości/Katedra – recenzja książki
Nie mogę natomiast odmówić autorowi kunsztu w budowaniu i szczegółowym opisywaniu fikcyjnego świata. Kossakowski robi to na tyle umiejętnie, że czytelnik wkracza do świata Czorana i kompletnie się w nim zatraca. Szczególnie dobrze wypadają dialogi między matką a synami – niezwykle intymne i na wskroś szczere. Równie istotne są sposób budowania charakterów postaci oraz podejmowane przez nie decyzje. To właśnie te elementy najmocniej trafiają do czytelnika. Podczas lektury czułem się niemal tak, jakbym sam był członkiem tej rodziny. Wraz z rozwojem fabuły coraz lepiej poznajemy jej historię i szybko nawiązujemy więź z bohaterami. Odkrywamy przeszłość Iwony, jej trudne dzieciństwo, strapienia i skrywane urazy braci, a także historię samego domu. Kossakowski znakomicie kreśli sylwetki swoich postaci, dzięki czemu opowieść zyskuje tak mocny wydźwięk.
Niestety, jednocześnie traci na tym fabuła. Odniosłem wrażenie, że autor miał zbyt wiele pomysłów, które chciał zmieścić w jednej opowieści. W efekcie niektóre wątki sprawiają wrażenie niedomkniętych lub zwyczajnie zapomnianych. Szczególnie wyraźnie widać to na przykładzie myszy opiekującej się własnym potomstwem. Jako figura troskliwej matki zwierzęca bohaterka sprawdza się znakomicie – martwi się o swoje dzieci i przez większość czasu otacza je opieką. Pod koniec opowieści autor zdaje się jednak całkowicie o nich zapominać. Małe myszki, którym poświęcono znaczną część historii, nagle znikają z pola widzenia. Nie jest to może najważniejszy wątek, ale trudno uznać go za nieistotny. Szkoda więc, że wraz z zakończeniem opowieści czytelnik nie dowiaduje się, co stało się z małymi istotkami.
Zobacz również: Filmy, których nigdzie nie grają – recenzja książki. To co naprawdę ważne
Na uwagę zasługuje również styl autora, który wymaga jeszcze doszlifowania. Kossakowski często posługuje się antytezami. Choć dobrze sprawdzają się one w opisie poszczególnych sytuacji, z czasem ich nadmiar zaczyna irytować. Zaskakuje także objętość powieści oraz długość poszczególnych rozdziałów. W połowie historii można odnieść wrażenie, że zbliżamy się już do finału. Wskazują na to zarówno konstrukcja fabuły, jak i sposób jej prowadzenia. Tymczasem Czoran trwa dalej, skręcając w zupełnie innym kierunku niż ten, w którym podążał od początku. Można odnieść wrażenie, że nagle rozpoczyna się kolejna, odrębna opowieść, nieco na siłę wpleciona w tę samą historię. Mimo to czytelnik nadal chce podążać za bohaterami i poznać ostateczny los rodziny Kossakowskich. To akurat wyszło autorowi znakomicie – budowanie dramaturgii i podsycanie ciekawości sprawiają, że trudno odłożyć książkę przed poznaniem finału.
Czoran to historia wciągająca i niezwykle intymna. Podczas lektury łatwo odnieść wrażenie, że nie jesteśmy jedynie biernymi obserwatorami, lecz częścią rodziny Kossakowskich. Styl autora pozostawia nieco do życzenia, ale sposób kreowania bohaterów i prowadzenia opowieści opanował bardzo dobrze. Lekturę Czorana zakończyłem ze smutkiem – nie dlatego, że finał mnie rozczarował, lecz dlatego, że nie poznam dalszych losów Iwony, Bartka i Mateusza. Przyznam, że dałem się porwać wyobraźni Kossakowskiego i chciałbym jeszcze nieraz zawitać w jego głowie. Wam również gorąco to polecam.
Autor: Mateusz Kossakowski
Wydawnictwo: KMH Media
Premiera: 7 sierpnia 2026 r.
Stron: 501
Cena katalogowa: 39,99 zł
Powyższa recenzja powstała w ramach współpracy z autorem książki. Dziękujemy!
Fot. główna: okładka książki (kolaż)
