Książka wszystkich rzeczy – recenzja spektaklu. Dzieci i ryby głosu nie mają

Książka wszystkich rzeczy to najnowszy spektakl Teatru Telewizji w reżyserii Karoliny Maciejaszek. Adaptacja powieści Guusa Kuijera przenosi widza w świat dziecięcego bólu i przemyśleń.

Spektakl Maciejaszek w zręczny sposób przedstawia problem przemocy domowej i poszukiwania Boga. 9-letni Thomas (Patryk Krok) musi się mierzyć z okrutnym światem zbudowanym przez jego ojca (Wojciech Niemczyk). Poprzez rozmowy z Jezusem (Rob Wasiewicz) i panią von Amersfoort (Izabela Kuna) chłopiec próbuje stworzyć go jednak na nowo. W międzyczasie pisze trochę zuchwałą książkę i przeżywa swoją pierwszą miłość. Historia zaczyna się jednak od wprowadzenia, które prezentuje starszy Thomas (Mateusz Górski).

Zobacz również: Amerykański przyjaciel – recenzja spektaklu. O wojnie ludzkim głosem

Kadr ze spektaklu

Klimat spektaklu buduje Wojciech Niemczyk, który swoim donośnym głosem wzbudza grozę. Jego portret przemocowego ojca realnie przeraża. Bohater chowa swój strach za wiarą i własną przewagą fizyczną, by następnie wprowadzać w domu terror. Niemczyk gra przekonująco, a jego krzyk jeży włosy na głowie. Choć to wyrażenie może wydawać się nie na miejscu, to postać mężczyzny idealnie współgra to z przestraszoną matką (Marta Ścisłowicz). Jej lęk wręcz zaraża. Widz zaczyna się bać o życie bohaterki oraz jej dzieci. Kobieta naiwnie próbuje przeciwstawić się panującym w domu zasadom. Ścisłowicz i Niemczyk prezentują pełen przemocy świat patriarchatu, który Thomas, niekoniecznie świadomie, próbuje obalić.

Kolorowym promykiem, który wprowadza zmiany w życie rodziny, jest czarownica mieszkająca w tej samej klatce, pani von Amersfoort. Po tym jak Thomas pierwszy raz odwiedza jej mieszkanie, zachodzi w nim przemiana. Kobieta pomaga mu przewartościować własny świat. Jest bohaterką wprowadzającą do spektaklu świeżość i kolory. Stanowi mocny punkt produkcji, który pozwala oderwać się od przemocowego życia sąsiadów.

Zobacz również: Kraków narodowej sztuce, czyli tryumf miernoty – recenzja spektaklu

Kadr ze spektaklu

Książka wszystkich rzeczy ciekawie przedstawia wątek wiary. Z jednej strony widzimy ojca, który z Bogiem na ustach dopuszcza się przemocy na własnej rodzinie. Z drugiej strony do Thomasa przychodzi Jezus, który krytykuje działania mężczyzny. Religia jest więc ważnym elementem spektaklu, jednak zostaje zaprezentowana w różnorodny sposób, co wpływa na cały wydźwięk sztuki. Ojciec regularnie czyta Pismo Święte, co nakłania Thomasa do sprowadzenia na dom plag egipskich. Jednak w ustach mężczyzny treści kojarzone z Bogiem wypadają niewiarygodnie. Głosi on bowiem potrzebę i moc wiary, równocześnie samemu łamiąc jej podstawowe założenia. Mężczyzna, który przed chwilą się modlił, potrafi rzucić się na żonę z pięściami, gdy ta staje w obronie własnego dziecka. Warstwa religijna podbija wątek przemocy, podkreślając jej okropność.

Jest też pozytywne spojrzenie na wiarę, które przedstawione jest za sprawą postaci Jezusa. Pojawia się on, gdy Thomas jest w potrzebie. Razem rozważają istnienie Boga i dyskutują na temat przemocy. Jezus jest postacią, która przywraca chłopcu wiarę w religijny świat. Choć Thomas sam stwierdza, że zabił Boga, to za sprawą gościa zaczyna przychylniej patrzeć na ojca, w którym dostrzega strach. Wątek z Jezusem stanowi przeciwwagę dla scen czytania Pisma Świętego, które kończą się krzykiem i przemocą. Obrazuje poszukiwania dzieci, które ślepo podążają za przekonaniami rodziców. Thomas nie chce dać się zamknąć w bańce wiary narzuconej mu przez ojca, więc sam próbuje stworzyć swój świat. Jezus, często w humorystyczny sposób, przedstawia wartości nowej, dziecięcej rzeczywistości. Rob Wasiewicz w duecie z Patrykiem Krokiem wypada niezwykle przekonująco. Rozluźnia napiętą atmosferę zbudowaną przez domowe konflikty.

Zobacz również: Reniferek, Kolumbowie i Wojna peloponeska. Oto premiery teatralne na listopad 2026 roku

Kadr ze spektaklu

Przyciągającym uwagę elementem spektaklu jest kreacja świata przedstawionego. Książka wszystkich rzeczy wychodzi z kartek zapisywanych przez Thomasa i ilustruje widzom świat chłopaka. Za pomocą rysunków czy wycinanek pokazywane są opisywane przez bohatera wspomnienia. Wprowadza to radosny nastrój i wskazuje, że książka faktycznie jest pisana przez dziecko. Taki sposób opowiadania historii kontrastuje z trudnymi tematami, które porusza spektakl. Dzięki temu widz uświadamia sobie, że koszmar rodzinny, który został przedstawiony, jest realnym problemem, z którym muszą się mierzyć dzieci. Thomas znalazł wytchnienie w pani von Amersfoort, jednak żył w pokazanym świecie od lat. Spektakl skłania więc do refleksji na ciężkie tematy związane z dzieciństwem.

– Kim chciałbyś zostać, kiedy dorośniesz?

– Jak dorosnę, zostanę szczęśliwym.

Thomas pisze Książkę wszystkich rzeczy jako opowieść bólu i strachu. Nie jest to bajka, choć można powiedzieć, że kończy się happy endem. Spektakl Karoliny Maciejaszek jest z pewnością ważnym dziełem. Pytania, które stawia, nie pozwalają o sobie zapomnieć. W świecie Thomasa, przesiąkniętym strachem i nienawiścią, rodzi się nadzieja, którą czerpie od innych bohaterów. Chłopak pisze więc książkę, by swoją zuchwałością zbudować sobie lepszy świat.

Zobacz również: Zły – recenzja spektaklu. Warszawa w cieniu AI

Kadr ze spektaklu

Najnowszy spektakl Teatru Telewizji porusza temat doskonale wszystkim znany. Robi to jednak z pewną lekkością przekazu. Dziecięcy świat w konfrontacji z przemocą wypada boleśnie wiarygodnie. Maciejaszek świadomie poprowadziła ekipę, dzięki czemu powstało ważne i przejmujące dzieło. Książka wszystkich rzeczy, w trudności swojej tematyki, jest przyjemnym spektaklem. Adaptacja holenderskiej powieści urzeka i angażuje. Choć morał płynący z historii nie jest nadzwyczaj odkrywczy, to odnajduje swoje zastosowanie w życiu codziennym.


Fot. główna: Teatr Telewizji

Plusy

  • Kreowanie świata
  • Kreacje aktorskie
  • Podejście do tematu

Ocena

9 / 10

Minusy

Alicja Krawczyk

Fanka Kina Moralnego Niepokoju ze zbyt dużą obsesją na punkcie opowiadania ciekawostek. Zawodowo kolekcjonuje plakaty filmowe i teatralne, które potem upycha na ostatniej wolnej przestrzeni. Filmy ogląda po kilka razy, bo rewatching to jej sposób na życie.

Subskrybuj
Powiadom o
guest

0 komentarzy
Najstarsze
Najnowsze Najpopularniejsze
Inline Feedbacks
Pokaż wszystkie komentarze